Sau đại dịch, các bà mẹ không thiếu thông tin về vắc-xin: lời khuyên của bác sĩ, thông báo chính thống, chia sẻ trong hội nhóm và cả tin sai lệch đến cùng lúc. Ebook của PMAX tìm hiểu vì sao thêm thông tin chưa tự chuyển thành quyết định tiêm, và thương hiệu có thể xây niềm tin theo cách nào.
Nhiều nguồn tin hơn chưa chắc đã giúp quyết định dễ hơn
Ebook trích một khảo sát cắt ngang trên 2.122 người chăm sóc trẻ dưới 6 tuổi tại ba địa phương của Trung Quốc (thu thập 01/2019). Ở nhóm chỉ có 1 nguồn thông tin chính, tỷ lệ do dự về vắc-xin là 45,9%; con số này là 62,1% ở nhóm có 2 nguồn và 66,6% ở nhóm có từ 3 nguồn trở lên. Mối liên hệ vẫn có ý nghĩa thống kê sau khi hiệu chỉnh các yếu tố nhân khẩu học. Đây là quan hệ tương quan, chưa chứng minh nguyên nhân, và là dữ liệu Trung Quốc, không phải tỷ lệ tại Việt Nam.
45,9%
Do dự khi có 1 nguồn thông tin chính
62,1%
Do dự khi có 2 nguồn
66,6%
Do dự khi có từ 3 nguồn trở lên
Trong khi đó, mức tự tin về độ an toàn (82,1–83,8%) và hiệu quả (87,5–89,7%) gần như không đổi giữa các nhóm. Người chăm sóc vẫn hiểu lợi ích của vắc-xin; điều thay đổi là sự do dự khi phải cân nhắc giữa nhiều nguồn. Với thương hiệu, thêm thông tin vì thế không tự động tạo ra hành động.
Khoảng trống giữa kiến thức và niềm tin
Theo UNICEF (State of the World's Children 2023), nhận thức về tầm quan trọng của vắc-xin cho trẻ em giảm ở 52/55 quốc gia được khảo sát sau đại dịch. Tại Việt Nam, khoảng 73% dân số (gần 72,7 triệu người) dùng mạng xã hội tính đến đầu năm 2024, kênh lan truyền cả thông tin đúng lẫn sai.
Theo khảo sát của Q&Me về hành vi số của các bà mẹ, khi tìm hiểu kiến thức chăm con, 54% mẹ dựa vào bác sĩ và tổ chức y tế, 53% hỏi chị gái, mẹ ruột hoặc những người mẹ khác, và 47% tham gia nhóm, diễn đàn. Ebook cho rằng thông điệp chuyên môn đáng tin cậy cần thêm những tiếng nói gần gũi để đến được với người mẹ vào lúc họ lo lắng nhất.
Ba điểm tựa niềm tin
Ebook đề xuất ba điểm tựa cùng truyền tải một thông điệp cốt lõi:
- 01
Tính thẩm quyền
Bác sĩ, nhân viên y tế và tổ chức y tế cung cấp nền tảng khoa học.
- 02
Tính xác thực
Người có ảnh hưởng chia sẻ trải nghiệm thật, giúp thông điệp gần gũi.
- 03
Tính lan toả
Gia đình, bạn bè và cộng đồng các mẹ củng cố niềm tin qua trò chuyện hằng ngày.
Mỗi điểm tựa có vai trò riêng ở từng bước của hành trình: nhận thức về bệnh, cân nhắc, tư vấn và tiêm, sau tiêm.
Cập nhật 2026
Cập nhật từ khi ebook phát hành: độ phủ tiêm chủng cho trẻ tại Việt Nam đã phục hồi. Theo ước tính của WHO/UNICEF (WUENIC, bản 2025), tỷ lệ trẻ được tiêm đủ 3 liều DTP đạt 97% năm 2024, từ 65% năm 2023 khi nguồn cung bị gián đoạn. Theo Thông tư 13/2026/TT-BYT, từ 01/07/2026, danh mục tiêm chủng bắt buộc có 13 bệnh, gồm rota, phế cầu và HPV. Câu hỏi truyền thông vì vậy chuyển dần từ “con đã tiêm chưa” sang “lịch tiêm của con đã cập nhật theo tuổi chưa”.