Brand Building #2: Reach & Frequency, đủ để được thấy, chưa chắc đủ để được nhớ

Reach và frequency đo được quảng cáo đã phân phối ra sao, chưa đo được thương hiệu đã được nhớ bao nhiêu. Năm điều các con số quen thuộc này chưa kể hết.

Brand Building #2: Reach & Frequency, đủ để được thấy, chưa chắc đủ để được nhớ
Tóm tắt
  • Lumen Research ước tính khoảng 70% quảng cáo digital không nhận được sự chú ý bằng mắt của người dùng: một lượt hiển thị rẻ chưa chắc là một cơ hội xây dựng trí nhớ rẻ.
  • Trong một chiến dịch mô phỏng đạt reach 60% và frequency trung bình 10, số người thật sự có ít nhất một lần chú ý chỉ khoảng 28% tập khách hàng mục tiêu.
  • Đổi thước đo từ CPM sang chi phí cho một lượt hiển thị có chú ý có thể đảo ngược lựa chọn kênh: kênh rẻ hơn một nửa theo CPM có thể đắt gấp đôi theo lượt có chú ý (minh họa giả định).
~70%
Quảng cáo digital không nhận được sự chú ý bằng mắt
Lumen Research, qua ExchangeWire, 2025
−16% / −25%
Doanh số trung bình sau 1 và 2 năm ngừng quảng cáo, 57 thương hiệu hàng tiêu dùng tại Úc
Ehrenberg-Bass Institute, Journal of Advertising Research, 2021
60% → 28%
Reach trên báo cáo so với reach có chú ý trong chiến dịch mô phỏng
Mô phỏng của tác giả theo mô hình phân bố tiếp xúc Ehrenberg, 2026

Series Brand Building · Bài 2

Đọc bài 1 của series: Thiếu Brand Building, chi phí thu hút khách hàng thường tăng qua từng năm

Ở bài trước, mình có nhắc đến một sai lầm từng mắc phải trong những năm đầu làm nghề: cố gắng mua reach (số người được tiếp cận) với chi phí thấp nhất.

Khi mới làm Branding Media, mình thường lập kế hoạch dựa trên hai chỉ số quen thuộc là Reach và Frequency (số lần trung bình mỗi người thấy quảng cáo). Cách nghĩ lúc đó khá đơn giản: muốn khách hàng nhớ đến thương hiệu, trước hết phải để họ nhìn thấy quảng cáo; một lần có thể chưa đủ, nên quảng cáo cần xuất hiện nhiều lần.

Cách tiếp cận này có cơ sở khoa học. Từ cuối thế kỷ 19, Hermann Ebbinghaus đã nghiên cứu cách trí nhớ suy giảm theo thời gian và vai trò của việc ôn tập. Sau đó, ngành quảng cáo phát triển các nguyên tắc về tần suất hiệu quả (effective frequency), nổi bật là nghiên cứu của Herbert Krugman (1972), Michael Naples (1979) và framework của Joseph Ostrow (1982).

Dựa trên những nền tảng đó, mình và team từng xây dựng một bộ playbook lập kế hoạch media khá chi tiết:

  • Reach mục tiêu khoảng 40–60% tập khách hàng.
  • Frequency điều chỉnh theo mô hình Ostrow với hơn 20 yếu tố.
  • Thời gian chạy chiến dịch 8–12 tuần.
  • Kênh truyền thông chọn theo độ phủ và thời gian người dùng dành cho từng nền tảng.

Nhưng càng làm nhiều, mình càng nhận ra một vấn đề: Reach và Frequency đo được quảng cáo được phân phối như thế nào, nhưng không đo trực tiếp được quảng cáo đã xây dựng bao nhiêu trí nhớ thương hiệu. Hai chiến dịch cùng đạt một triệu reach, cùng frequency trung bình ba lần, có thể tạo ra tác động rất khác nhau lên trí nhớ khách hàng. Khoảng cách đó đến từ năm điều mà những con số quen thuộc này chưa kể hết.

Quảng cáo được hiển thị chưa chắc đã được nhìn thấy

Theo tiêu chuẩn viewability của Media Rating Council (MRC), một quảng cáo display thông thường được tính là có thể nhìn thấy khi ít nhất 50% diện tích xuất hiện trên màn hình trong một giây. Với video, thời gian này là hai giây.

Tiêu chuẩn này giúp đánh giá chất lượng phân phối. Nhưng một quảng cáo đạt viewability mới chỉ có cơ hội được nhìn thấy. Lumen Research, đơn vị nghiên cứu sự chú ý bằng công nghệ theo dõi ánh mắt, từng ước tính khoảng 70% quảng cáo digital không nhận được sự chú ý trực quan từ người dùng.

Ngay cả khi người dùng nhìn thấy, thời gian họ dành sự chú ý cũng rất khác nhau. Các nghiên cứu của Karen Nelson-Field và Amplified Intelligence cho thấy thời lượng chú ý có liên hệ đáng kể với tác động của quảng cáo lên lựa chọn thương hiệu, dù không có một ngưỡng thời gian cố định cho mọi thương hiệu và định dạng.

Hình 1. Trên báo cáo, cả hai đều được đếm là 1 impression nhưng cơ hội để khách hàng chú ý và ghi nhớ thương hiệu rất khác nhau.
Hình 1. Trên báo cáo, cả hai đều được đếm là 1 impression nhưng cơ hội để khách hàng chú ý và ghi nhớ thương hiệu rất khác nhau.

Xem ảnh khổ lớn

Như vậy, có ít nhất bốn tầng tiếp xúc cần phân biệt: quảng cáo được phân phối, quảng cáo có thể nhìn thấy, quảng cáo thực sự nhận được sự chú ý, và quảng cáo để lại trí nhớ thương hiệu. Một quảng cáo được nhìn trong năm giây nhưng khách hàng không nhận ra thương hiệu vẫn tạo ra rất ít giá trị cho mục tiêu xây dựng trí nhớ.

Hình 2. Mỗi tầng tiếp xúc hẹp hơn tầng trước, trong khi phần lớn báo cáo media chỉ đo tới tầng có thể nhìn thấy.
Hình 2. Mỗi tầng tiếp xúc hẹp hơn tầng trước, trong khi phần lớn báo cáo media chỉ đo tới tầng có thể nhìn thấy.

Xem ảnh khổ lớn

Frequency trung bình che cách quảng cáo thực sự được phân phối

Frequency trung bình không cho biết những lần tiếp xúc được chia ra sao. Một chiến dịch có frequency trung bình bằng ba không có nghĩa mọi người đều thấy quảng cáo ba lần: có người chỉ thấy một lần, có người thấy nhiều hơn đáng kể. Các mô hình thống kê về phân bố tiếp xúc từ lâu đã cho thấy số lần tiếp xúc giữa các cá nhân thường không đều.

Giả sử một người đã thấy quảng cáo mười lần. Lần thứ mười một tạo thêm bao nhiêu giá trị trí nhớ? Nếu dùng cùng ngân sách để tiếp cận một người chưa từng thấy quảng cáo, giá trị tạo ra khác thế nào? Đây là bài toán hiệu quả biên của từng lần tiếp xúc bổ sung.

Frequency cao không mặc nhiên là chi tiêu thừa. Có những tình huống cần lặp lại nhiều lần, đặc biệt với thông điệp mới hoặc thương hiệu chưa quen thuộc. Nhưng cũng không có lý do để mặc định mọi lần tiếp xúc đều tạo ra giá trị như nhau.

Cùng ba lần tiếp xúc, nhưng khách hàng đã nhìn thấy điều gì?

Từ Ostrow đến các nghiên cứu sau này, ngành đã nhận ra frequency tối ưu không thể là một con số cố định: nó thay đổi theo mục tiêu chiến dịch, mức độ quen thuộc của thương hiệu, độ phức tạp của thông điệp và bối cảnh cạnh tranh. Nhưng mình cho rằng còn một khía cạnh cần xem sâu hơn: giá trị của mỗi lần tiếp xúc thay đổi theo định dạng và loại quảng cáo.

Thử hình dung cùng một khách hàng có frequency bằng ba trong ba trường hợp: ba lần thấy một quảng cáo hình ảnh tĩnh; ba lần xem một video kể câu chuyện thương hiệu; hoặc ba quảng cáo khác nhau nhưng cùng dùng những tín hiệu nhận diện đặc trưng của thương hiệu. Trên báo cáo, cả ba đều là frequency bằng ba. Nhưng không có cơ sở để xem chúng tạo ra cùng một mức độ ghi nhớ.

Điều đó không có nghĩa video luôn tốt hơn hình ảnh tĩnh. Một video dài không được chú ý có thể tạo ra rất ít giá trị; ngược lại, một hình ảnh đơn giản với tài sản nhận diện đủ mạnh (distinctive brand assets) có thể giúp khách hàng nhận ra thương hiệu gần như ngay lập tức. Frequency không sai; nó chỉ là một phần của bức tranh.

Xuất hiện nhiều lần trong thời gian ngắn khác với được nhắc nhớ đều đặn

Trong tâm lý học nhận thức, hiệu ứng giãn cách (spacing effect) mô tả việc ôn tập cách quãng thường giúp nhớ lâu hơn so với dồn vào một khoảng ngắn; Cepeda và cộng sự (2006) đã tổng hợp nhiều nghiên cứu về hiện tượng này. Ghi nhớ quảng cáo không hoàn toàn giống học thuộc, nhưng ba lần xuất hiện trong một buổi tối và ba lần rải qua nhiều tuần không nhất thiết tạo ra hiệu quả như nhau. NCSolutions (2022), trong một nghiên cứu về quảng cáo và doanh số hàng tiêu dùng đóng gói, cũng ghi nhận lợi ích của việc phân bổ tiếp xúc đều hơn.

Một góc nhìn dài hạn hơn đến từ nghiên cứu của Ehrenberg-Bass về những thương hiệu ngừng quảng cáo: trong 57 trường hợp thương hiệu hàng tiêu dùng tại Úc, doanh số trung bình giảm khoảng 16% sau một năm và 25% sau hai năm ngừng quảng cáo. Không thể quy toàn bộ sự sụt giảm này cho việc trí nhớ phai dần, nhưng nó nhắc rằng hiệu quả quảng cáo cần được xem trên khoảng thời gian dài hơn một chiến dịch.

Một chiến dịch có thể đạt đủ reach và frequency trong tám tuần. Nhưng nếu 44 tuần còn lại thương hiệu gần như im lặng, bài toán duy trì sự hiện diện trong trí nhớ khách hàng vẫn chưa được giải quyết.

Hình 3. Chạy theo từng đợt (2 đợt × 8 tuần) so với một đợt khởi động rồi chạy duy trì cả năm (đường trí nhớ chỉ mang tính minh họa).
Hình 3. Chạy theo từng đợt (2 đợt × 8 tuần) so với một đợt khởi động rồi chạy duy trì cả năm (đường trí nhớ chỉ mang tính minh họa).

Xem ảnh khổ lớn

Frequency bao nhiêu là đủ còn tuỳ thương hiệu đang cạnh tranh với ai

Trí nhớ khách hàng không chỉ có thương hiệu của mình. Danaher, Bonfrer và Dhar (2008), khi nghiên cứu dữ liệu quảng cáo và bán hàng tiêu dùng, đã chỉ ra hoạt động quảng cáo của đối thủ có thể ảnh hưởng đến hiệu quả quảng cáo của thương hiệu.

Nhưng cạnh tranh không chỉ là đối thủ đang chi bao nhiêu. Một thương hiệu lớn, đã có hệ thống nhận diện mạnh và hiện diện lâu năm, có xuất phát điểm khác với một thương hiệu mới gia nhập. Cùng một mức reach và frequency, tác động bổ sung lên trí nhớ của hai thương hiệu có thể rất khác nhau.

Thử nhìn lại một kế hoạch media theo cách làm cũ

Các con số dưới đây được mô phỏng bằng mô hình phân bố tiếp xúc của Ehrenberg, với giả định nêu rõ, không phải dữ liệu của một chiến dịch thật.

Một thương hiệu có tập khách hàng mục tiêu 10 triệu người. Kế hoạch đặt reach 60% trong tám tuần, frequency trung bình 10 lần, tương đương 60 triệu lượt hiển thị. Cuối chiến dịch, báo cáo cho thấy reach đạt 60%, frequency đạt 10 và CPM thấp hơn kế hoạch. Mọi KPI đều xanh.

Bây giờ thử mở những con số đó ra. Phần lớn chúng không có sẵn trong báo cáo: Meta và TikTok mặc định chỉ trả về frequency trung bình, còn số giây xem được đếm theo lượt chứ không theo người. Dù frequency trung bình bằng 10, gần một phần ba số người được tiếp cận chỉ nhận 1–2 lần hiển thị, trong khi khoảng 10% tập khách hàng nhận hơn một nửa tổng số lần hiển thị.

Hình 4. Frequency trung bình 10 che đi một phân bố rất lệch: gần 1/3 người được tiếp cận chỉ thấy 1–2 lần, còn 10% tập khách hàng nhận hơn một nửa tổng số lần hiển thị.
Hình 4. Frequency trung bình 10 che đi một phân bố rất lệch: gần 1/3 người được tiếp cận chỉ thấy 1–2 lần, còn 10% tập khách hàng nhận hơn một nửa tổng số lần hiển thị.

Xem ảnh khổ lớn

Tiếp theo là sự chú ý. Giả sử chỉ khoảng 1 trong 10 lượt hiển thị đạt một tiêu chí chú ý nhất định, tức sáu triệu lượt. Nhưng sáu triệu lượt đó không phải sáu triệu người: vì các lượt hiển thị dồn vào nhóm xem nhiều, chúng chỉ rơi vào khoảng 2,8 triệu người. Reach có chú ý (attentive reach) khi đó chỉ khoảng 28% tập khách hàng mục tiêu, chưa bằng một nửa con số 60% trên báo cáo.

Hình 5. Reach trên báo cáo là 60%, nhưng số người thực sự có ít nhất một lần chú ý chỉ khoảng 28%.
Hình 5. Reach trên báo cáo là 60%, nhưng số người thực sự có ít nhất một lần chú ý chỉ khoảng 28%.

Xem ảnh khổ lớn

Một báo cáo media có thể cho thấy toàn bộ KPI phân phối đều đạt, nhưng vẫn chưa trả lời được những câu hỏi quan trọng nhất về trí nhớ. Đó là điều nguy hiểm của một playbook trông rất bài bản: từng con số có thể đúng, nhưng tổng thể vẫn chưa đo được điều thương hiệu thực sự muốn tạo ra.

Hàm ý cho doanh nghiệp

Mình không cho rằng nên bỏ reach và frequency: đó vẫn là hai chỉ số cơ bản để lập kế hoạch và kiểm soát phân phối. Nhưng cách dùng chúng cần thay đổi theo năm hướng.

Bước 1. Từ reach sang reach có chú ý. Không chỉ đếm bao nhiêu người được phân phối quảng cáo, mà bao nhiêu người thực sự có cơ hội tiếp nhận thông điệp, và trước cả chú ý là reach đó rơi vào đúng tập khách hàng mục tiêu bao nhiêu. Một chiến dịch reach 15 triệu người nhưng chỉ 4 triệu người thuộc tập mục tiêu vẫn tiếp cận ít khách hàng mục tiêu hơn một chiến dịch reach 10 triệu với 6 triệu người thuộc tập mục tiêu (minh họa giả định).

Hình 6. Cùng một tập khách hàng mục tiêu 8 triệu người: reach lớn hơn chưa chắc là tiếp cận được nhiều khách hàng mục tiêu hơn.
Hình 6. Cùng một tập khách hàng mục tiêu 8 triệu người: reach lớn hơn chưa chắc là tiếp cận được nhiều khách hàng mục tiêu hơn.

Xem ảnh khổ lớn

Bước 2. Từ số lần tiếp xúc sang chất lượng từng lần. Frequency nhìn cùng phân bố, định dạng, loại thông điệp và việc những lần xuất hiện có củng cố cùng một trí nhớ thương hiệu hay không.

Bước 3. Từ tối ưu trong một chiến dịch sang duy trì sự hiện diện theo thời gian. Quan tâm cách các lần tiếp xúc được rải ra và khả năng duy trì trí nhớ sau khi chiến dịch kết thúc, không có nghĩa phải quảng cáo liên tục với cùng cường độ.

Bước 4. Từ benchmark tuyệt đối sang mục tiêu đặt trong bối cảnh cạnh tranh. Mức reach hay frequency hợp với thương hiệu lớn đã quen thuộc chưa chắc hợp với thương hiệu mới.

Bước 5. Từ CPM sang chi phí cho một lượt hiển thị có chú ý. Ví dụ với số liệu hoàn toàn giả định: kênh A có CPM 20.000 đồng và 10% lượt hiển thị đạt tiêu chí chú ý; kênh B có CPM 40.000 đồng nhưng 40% đạt tiêu chí đó. Chi phí cho mỗi lượt có chú ý của A là 200 đồng, của B là 100 đồng. Nhìn bằng CPM, A rẻ hơn một nửa; nhìn bằng lượt có chú ý, B rẻ hơn một nửa. Điều này chưa chứng minh B tạo ra trí nhớ tốt hơn, vì sự chú ý chưa phải là trí nhớ.

Hình 7. Cùng hai kênh, đổi thước đo từ CPM sang chi phí cho một lượt hiển thị có chú ý thì kết luận đảo ngược.
Hình 7. Cùng hai kênh, đổi thước đo từ CPM sang chi phí cho một lượt hiển thị có chú ý thì kết luận đảo ngược.

Xem ảnh khổ lớn

Với lãnh đạo của doanh nghiệp, câu hỏi khi duyệt ngân sách thương hiệu không còn là "đã mua đủ reach và frequency chưa", mà là "những lần tiếp xúc đó đóng góp gì vào việc thương hiệu được nhớ". Trả lời câu này có thể có nghĩa là chấp nhận CPM cao hơn và reach trên báo cáo thấp hơn, đổi lại nhiều khách hàng mục tiêu thật sự chú ý hơn. Reach và frequency đủ để thương hiệu được thấy, nhưng chưa chắc đủ để được nhớ. Bài tiếp theo của series sẽ bàn về câu hỏi khó hơn: làm sao biết thương hiệu đã xây được một vị trí trong trí nhớ khách hàng.

Lưu ý khi áp dụng: phần lớn nghiên cứu về sự chú ý được thực hiện ở thị trường quốc tế, còn dữ liệu từ các nền tảng quảng cáo tại Việt Nam chưa đủ để quan sát trọn quá trình từ tiếp xúc đến chú ý rồi ghi nhớ; các con số ở mục 6 là mô phỏng, và trả thêm cho lượt hiển thị có chú ý chỉ đáng khi biên lợi nhuận và giá trị mua lại của khách hàng đủ bù chi phí cao hơn.

Phương pháp và nguồn tham khảo
  1. Bài dựa trên kinh nghiệm lập kế hoạch media của tác giả và các nghiên cứu bên dưới. Số liệu mục 6 và ví dụ CPM là mô phỏng, giả định, không phải dữ liệu chiến dịch thật.
  2. Hermann Ebbinghaus (1885), Über das Gedächtnis.
  3. Herbert Krugman (1972), Why Three Exposures May Be Enough, Journal of Advertising Research; Michael Naples (1979), Effective Frequency, ANA; Joseph Ostrow (1982), Setting Frequency Levels, ARF.
  4. Media Rating Council, chuẩn viewability cho display và video, qua MediaPost.
  5. Lumen Research (2025), phỏng vấn Josh Barnett về đo lường sự chú ý, ExchangeWire.
  6. Karen Nelson-Field (2020), The Attention Economy and How Media Works; Amplified Intelligence, qua Adworld (2021).
  7. Andrew Ehrenberg, mô hình phân bố tiếp xúc (NBD); Byron Sharp (2010), How Brands Grow.
  8. Nicholas Cepeda và cộng sự (2006), Distributed Practice in Verbal Recall Tasks, Psychological Bulletin.
  9. NCSolutions (2022), nghiên cứu về tần suất quảng cáo và doanh số CPG, qua WARC.
  10. Gelzinis, Kennedy, Beal, Hartnett & Sharp (2021), Journal of Advertising Research; tóm tắt tại Ehrenberg-Bass Institute.
  11. Danaher, Bonfrer & Dhar (2008), The Effect of Competitive Advertising Interference on Sales for Packaged Goods, Journal of Marketing Research.
Hạnh Lê
Hạnh LêChief of Media & Performance, Co-founder

Người viết bài này

Có câu hỏi về bài viết này? Trao đổi trực tiếp với tác giả.

Trao đổi với tác giảBạn sẽ nhận phản hồi trong 24 giờ.
Bài viết hữu ích với đội của bạn?

Bài viết liên quan

Tìm kiếm trên website

Gõ ít nhất 2 ký tự — có dấu hay không dấu đều được.